نخستین هفته‌نامه تخصصی حمل و نقل

HAMLONAGHL WEEKLY

TWEEKLY.IR

امروز: ۱۳۹۸ يکشنبه ۱۷ آذر | Sunday 8 Dec 2019 | اِلأَحَّد ١٠ ربيع الثاني ١٤٤١
پربیننده‌ترین:
تبلیغات
پروازنما تین نیوز
کیوسک
شماره: 218 | ۱۳۹۸ دوشنبه ۱۴ مرداد
کد خبر: ۲۱۰۵۴
مدیرعامل سابق رجا:

نسخه ایرانی رده‌بندی

اعظم گلبری|
مدیرعامل سابق رجا پیشنهاد کرد که در راستای ایجاد فضای رقابتی، افزایش کیفی خدمات مسافری در بخش ریلی، لازم‌ است روش رده‌بندی بومی طراحی شود. سید حسن موسوی‌نژاد در گفتگو با هفته‌نامه «حمل‌ونقل» با آسیب‌شناسی رده‌بندی فعلی قطارها گفت: «رده‌بندی موضوع مهمی است که در اکثر بازارهای کالایی انجام می‌شود، اما این رده‌بندی از طرف دولت، تولیدکننده یا عرضه‌کننده و یا مصرف‌کننده انجام می‌شود.

 

به‌عنوان‌مثال، در کالاهای مصرفی چون تره‌بار دولت کالاها را درجه‌بندی می‌کند و مسئولان با قیمت‌گذاری حق انتخاب به مصرف‌کننده می‌دهند.» مدیرعامل سابق رجا ادامه داد: «اما بهترین رده‌بندی، رده‌بندی است که توسط مردم یا نهادهای مستقل انجام می‌شود. رده‌بندی در بسیاری از کشورها، سازمان‌ها و نهادهای مختلفی رده‌بندی کالاها را به عهده می‌گیرند و به مردم اطلاع می‌دهند. حتی برخی از رسانه‌های تخصصی هم دستی در رده‌بندی دارند و مصرف‌کنندگان را کمک می‌کنند تا با علم بر کیفیت کالا، انتخاب و خرید کنند.» موسوی‌نژاد با اشاره به تعدد شرکت‌ها در حمل‌ونقل ریلی گفت:

 

«اما در حمل‌ونقل ریلی ایران، شرایط کمی متفاوت است و با توجه به تنوع زیاد واگن‌ها، تنوع خدمات نیز بسیار زیاد است. بر اساس عمر واگن درحال‌حاضر واگن‌ها از رده سنی ۲ تا ۵۰ سال در شبکه در حال سیر هستند.» او ادامه داد: «فضای اختصاص داده‌شده به یک مسافر نیز از ۱.۲ دهم متر مربع تا ۴۰ سانتی‌متر مربع متغیر است. درعین‌حال سیستم سرمایش و گرمایش و راحتی مسافر نیز در قطارها و واگن‌ها متفاوت است و این موارد همگی در سیر مسافر تأثیرگذار هستند.

 

به همین دلیل نمی‌توان همه اینها را به یک‌چشم دید و یک قیمت برایشان تعیین کرد.» مدیرعامل سابق رجا در پاسخ به این سؤال که مصرف‌کنندگان چگونه می‌توانند در قیمت‌گذاری دخیل باشند گفت: «در یک پروسه که دولت در قالب نهاد ناظر و قانون‌گذار عمل می‌کند، باید سرویس‌دهندگان ریلی را موظف کند تا خدمات خود را شفاف و کامل برای مصرف‌کننده تشریح کند و نظارت بر عملکرد را نیز انجام دهد.»

 

این کارشناس حمل‌ونقل ادامه داد: «درعین‌حال که دولت بر اجرای تعهدات شرکت ریلی نظارت دارد، مردم هم بر اساس اطلاعات شفافی که از خدمات دارند، بر اساس سیستم عرضه و تقاضا رده‌بندی شرکت‌ها را انجام می‌دهند.» موسوی‌نژاد با تأکید دوباره بر اثرات مخرب قیمت‌گذرای دستوری گفت: «اگر رتبه‌بندی و رده‌بندی مستقلی وجود نداشته باشد و قیمت‌گذاری آزاد شود، مردم خودشان انتخاب می‌کنند و این رده‌بندی خودکار اتفاق می‌افتد. اما اگر قیمت‌گذاری شود، اجباری در پلکانی قیمت‌ها به وجود می‌آید.

 

به‌گونه‌ای که خدمات مشابه قیمت مشابه پیدا می‌کنند. مشابهتی که درواقع باهم متفاوت است. به‌عنوان‌مثال شما نمی‌توانید با تعریف رده‌بندهای مختصر، قیمت‌گذاری زمین و مسکن را رده‌بندی کنید. این عدم رده‌بندی در بحث حمل‌ونقل ریلی نیز مصداق دارد و با توجه به تنوع واگن‌ها و خدمات، مشابهت‌هایی وجود دارد اما نمی‌توان قیمت‌های یکسان تعریف کرد.» او توضیح داد: «طبقه‌بندی و رده‌بندی لازم است اما زمانی که طبقه‌بندی دولتی می‌شود کار دشوار و غیرقابل اجرایی است و مردم باید رده‌بندی را انتخاب کنند.

 

سرویس‌دهندگان باید حداقل و حداکثر کیفی خدمات را اعلام کنند و دولت باید بر ارائه خدمات بازرسی و نظارت دقیقی داشته باشد.» او در تشریح علل اعتراض برخی از شرکت‌های ستاره‌دار به رده‌بندی قیمت‌ها گفت: «برخی از شرکت‌ها به رده‌بندی، قطارهای ۴ و ۵ ستاره اعتراض دارند و عنوان می‌کنند که برخی واگن‌ها بازسازی‌شده، مشمول قیمت قطار ۴ ستاره نیستند، چراکه این واگن‌های ۴ ستاره، حاصل بازسازی واگن‌ها ۳۰ ساله هستند، درحالی‌که قطار ۵ ستاره، واگن‌هایی هستند که حداکثر ۱۵ سال عمر دارند و این قیمت‌گذاری عادلانه نیست.»

 

موسوی‌نژاد پیشنهاد کرد که در راستای ایجاد عدالت در رده‌بندی و قیمت‌گذاری قطارها مؤلفه‌های کیفی که سفر راحت و ایمنی‌تر را برای مسافر به همراه دارد، در نظر گرفته شود.‌او در توضیح اینکه در کشورهای دیگر رده‌بندی و قیمت‌گذاری قطارها به چه صورتی است، گفت: «بر اساس تعداد ناوگان و تنوع خدمات، حمل‌ونقل ریلی ایران استثنائاتی دارد. در ایران نزدیک به هزار واگن با ۲۵ تا ۳۰ خدمه در شبکه ریلی را تعریف کرده‌ایم و این خود یک بازار متنوع است.

 

در هیچ کشوری تعداد شرکت‌های مسافری این‌قدر زیاد نیست.» مدیرعامل سابق رجا وضعیت تنوع و تعدد در حمل‌ونقل ریلی، مشابه حمل‌ونقل هوایی دانست و گفت: «ایران ازنظر تعدد ایرلاین نیز وضعیت منحصربه‌فردی دارد، تعداد شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، به‌اندازه کل ایرلاین‌های اروپایی است. عارضه‌ای که حمل‌ونقل ریلی نیز به آن دچار است، با وجود هزار واگن فعال، ۱۰ شرکت ریلی در شبکه مشغول به فعالیت هستند.» موسوی‌نژاد ادامه داد:

 

«هزار واگن با ۱۰ شرکت در مسیرهای مختلف حدود ۲۵ تا ۳۰ خدمت را بر اساس مسیر تعریف می‌کنند که بازهم بر تنوع این بخش اضافه می‌شود.» با وجود این اعداد و ارقام، تنوع خودبه‌خود در شبکه به وجود آمده و نمی‌توان با چارت مشابه آنچه در کشورهای دیگر به کار گرفته شده است، رده‌بندی و قیمت‌گذاری قطارها را انجام داد.» این کارشناس با ارائه این پیشنهاد که باید شرکت‌ها بر اساس خدماتی که می‌دهند خودشان رده‌بندی انجام دهند گفت:

 

«باید ارائه خدمات به عهده شرکت‌ها گذاشته شود، به‌گونه‌ای که شرکت‌ها خدمات خود را معرفی کنند، مصرف‌کنندگان بر پایه اطلاعات، بلیت خود را بخرند و دولت بر ارائه خدمات از سوی شرکت‌ها نظارت کند.» موسوی‌نژاد ادامه داد: «در کشورها با توجه به معدودبودن شرکت‌های ریلی، مثلا سه شرکت ریلی خدمات مسافری ارائه می‌دهند با سه سطح ارائه خدمات. این معدودبودن شرکت‌ها و خدمات باعث می‌شود که امکان رده‌بندی دولتی و قیمت‌گذاری اولیه وجود داشته باشد اما شما در ایران شرایط مشابه ندارید که بتوانید با متد آنها، رده‌بندی شرکت‌ها را انجام بدهید.»

 

مدیرعامل سابق رجا با ذکر این مثال که در خط تهران مشهد حدود ۱۰ شرکت مسافری ریلی فعالیت می‌کنند، گفت: «وقتی ۱۰ شرکت داریم که در یک مسیر تهران مشهد سرویس می‌دهند و با هم رقابت دارند چه اتفاق می‌افتد؟ اگر شرکت‌ها را مجبور کنید که یک سرویس بدهند پس رقابت چه می‌شود؟ درعین‌حال نمی‌توانی با تعریف تعرفه، شرکت‌ها را در ارائه خدمات آزاد گذاشت. چراکه سرویس‌ها تا حد زیادی همسان هستند اما به دلیل تفاوت‌هایی که وجود دارد، امکان همسان‌سازی سرویس از بین می‌رود و نمی‌توان با درجه‌بندی‌های محدود قیمت‌گذاری کرد.»

 

موسوی‌نژاد گفت: «به دلیل این شرایط پیشنهاد می‌کنم که شرکت‌ها سرویسی را که مطلوب می‌داند، ارائه دهند. دولت هم نظارت کند که حتما سرویس باکیفیتی که شرکت اعلام کرده است، به مسافر ارائه شود؛ یعنی برخلاف آنچه در کشورهای دیگر رخ‌داده، ما سیستم رده‌بندی بومی را مطابق با شرایط و وضعیت ریلی کشور، طراحی و اجرا کنیم.» او درباره تفاوت قیمت رده‌بندی‌های مختلف نیز گفت: «قیمت رده‌بندی‌ها در بلیت قطار گاهی با افزایش سه برابری مواجه می‌شود.

 

البته در برخی از کشورها رده‌بندی و خدمات به‌گونه‌ای است که از خدمات پایه تا سفر لوکس، قیمت بلیت تا ۵ برابر افزایش می‌یابد؛ مثلا قیمت بلیت هواپیما فرست‌کلاس ایرویز یا قطرویز با بلیت‌های دیگر متفاوت است و هر شرکتی استاندارد خود را تعریف و به مسافر ارائه می‌کند. حتی سرویس فرست‌کلاس یک ایرلاین در خطوط هوایی مختلف است؛ اما حقوقی که برای مسافر تعریف‌ شده است دقیق توضیح داده‌ شده و رعایت می‌شود. اما در ایران به خاطر سیستم‌های دوگانه‌ای کنترل، نظارت و استقلال، سردرگمی در مسافران به وجود آمده است.

 

به‌گونه‌ای که هم درجه‌بندی وجود دارد اما درعین‌حال متغیرهایی تعریف‌شده که ثبات در ارائه خدمات را از بین برده و خود باعث سردرگمی در این بخش شده است. به همین خاطر این متد نیازها را پاسخ نداده است.» او در پاسخ به این سؤال که پروسه رده‌بندی قطارها در راه‌آهن به کجا انجامید گفت: «با وجود تعدد شرکت‌ها و تعدد سرویس‌ها و همچنین روشی تعرفه‌ای که قبلا طراحی‌ شده بود، رده‌بندی بسیار سخت است و نمی‌دانم که امروز به چه مرحله‌ای رسیده است.»

 

موسوی‌نژاد در مورد رعایت حقوق مصرف‌کننده، تطابق قیمت با توان مسافران توضیح داد: «در رده‌بندی قیمت‌ها در سرویس‌های لوکس باید رقابت قیمت را تعیین کند اصلا سقف معنی ندارد. هر شرکتی که بهترین کالا یا خدمات را داد، بالاترین قیمت را هم می‌تواند خودش تعیین کند. این مشمول قطارهای لوکس می‌شود که به عامه مردم و مصرف‌کننده عام ارتباطی ندارد. اما دولت باید در رده‌بندی به سرویس پایه و بیس که سرویس ارزان هست، سوبسید بدهد تا همه بتوانند از حمل‌ونقل ریلی استفاده کنند.»

 

مدیرعامل سابق رجا ادامه داد: «در تمام کشورها برای اینکه همه مردم بتوانند از حمل‌ونقل ریلی استفاده کنند، سرویس اکونومی یا ارزان را قیمت‌گذاری می‌کنند. حالا اگر قیمت پایین‌تر از قیمت تمام‌شده باشد، دولت با ارائه سوبسید، ضرر شرکت ریلی را پوشش می‌دهد. این عملکرد ناشی از این دیدگاه است که قطار وسیله ارزان‌قیمت حمل‌ونقل عمومی است و همگان باید امکان دسترسی و استفاده از آن را داشته باشند. به همین دلیل در هیچ کجا کل هزینه‌ها را مسافر پرداخت نمی‌کند و دولت‌ها یارانه می‌دهند.»‌

 

او ادامه داد: «تجربه‌های شخصی من در تهیه بلیت ثابت کرده که بلیت‌ قطارهای لوکس و نیمه‌لوکس زودتر از بلیت‌های اکونومی و ارزان تمام می‌شود. از این موضوع دو برداشت می‌شود کرد. اول اینکه قیمت‌های لوکس با توان مردم سازگاری دارند و دوم اینکه بیانگر نقصی در قیمت‌گذاری است. درحالی‌که همیشه کالاهای ارزان و عمومی زودتر تمام می‌شود اما در بحث بلیت قطار روندی معکوس است، کالای گران زودتر تمام می‌شود و این بیانگر عدم تطابق قیمت بلیت با دیدگاه تجاری است.»

 

موسوی‌نژاد ادامه داد: «در شرایط فعلی که قیمت بلیت قطار لوکس برای عامه مردم قابل پرداخت است، باعث کاهش مطالبه مردمی به بهبود کیفی سفرهای ریلی می‌انجامد، چراکه قطار لوکس در صدر مطالبات است و شرکت‌ها با چنین فروشی، فکری به افزایش کمی و کیفی سطح خدماتشان ندارند.» مدیرعامل سابق رجا ادامه داد: «مقبولیت کیفی قطارهای لوکس در ایران آسیبی هم بر قطارهای اکونومی وارد می‌کند، بر عدم ارتقای کیفی آنها نیز اثر سوء می‌گذارد. اما اگر سرویس لوکس هدف تعیین شود همه شرکت‌ها مجبورند که حد کیفی خود را مطلوب‌تر کنند چراکه مطالباتی از سوی مردم و مصرف‌کنندگان برای بهبود وجود دارد. این‌گونه فضای رقابتی سالمی به وجود می‌آید که قطارهای کم‌کیفیت را هم به دنبال خود می‌کشد و باعث افزایش سطح کیفی آنها می‌شود.»

 

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
عنوان صفحه‌ها
نظرسنجی