نخستین هفته‌نامه تخصصی حمل و نقل

HAMLONAGHL WEEKLY

TWEEKLY.IR

امروز: ۱۳۹۸ سه شنبه ۲۸ خرداد | Tuesday 18 Jun 2019 | اِثَّلاثا ١٤ شوال ١٤٤٠
پربیننده‌ترین:
تبلیغات
پروازنما تین نیوز
کیوسک
شماره: 210 | ۱۳۹۸ دوشنبه ۲۰ خرداد
کد خبر: ۲۰۷۴۶

زمزمه بازگشت قاتل اوکراینی!

فراز شیخ حسنی- کارشناس حمل‌ونقل|

 

برای اینکه متوجه شویم آیا صنعت یا پروژه‌ای باید در یک کشور اجرا شود یا خیر، ابتدا باید به صنایع شاخص آن کشور نگاهی انداخت. کشور ما ایران در زمان حکومت پهلوی، کشوری با صنعت محوری کشاورزی بود و در اواخر آن دوران، صنعت خودروسازی نیز به آن اضافه شد. پس از انقلاب، روند صنعتی شدن و توسعه کشور تا حد امکان ادامه پیدا کرد. هر موقع در پیداکردن صنعت شاخص یک کشور با مشکل روبه‌رو شدید، به بورس آن کشور نگاهی بیندازید.

 

با نگاهی به بورس کشور درمی‌یابیم که صنایع خودروسازی، قطعه‌سازی، پتروشیمی و داروسازی صنایع محوری کشور هستند. با نگاهی به صنعت دوم کشور یعنی خودروسازی، سریعاً متوجه می‌شویم که این صنعت بیش از پنجاه سال است که در مرحله قطعه‌سازی و مونتاژ در حال درجا زدن است! بر عکس آن، صنعت اول کشور پتروشیمی است که به دلیل تحریم‌های دائمی و خودباوری کافی، در بسیاری از زمینه‌های آن خودکفایی دیده می‌شود. (البته نه در تمام بخش‌های آن) بنابراین، با نگاهی به تابلوی بورس کشور و مسائل حاشیه‌ای به وجودآمده برای خودروسازان، متوجه می‌شویم که کشور ما هنوز با طراحی، ساخت و تولید یک خودروی صددرصد ملی فاصله دارد.

 

بنابراین، صنعت نه‌چندان پیچیده‌ای همچون خودروسازی هم باید به پختگی مناسبی برسد تا بتواند جهانی شود. داستان هواپیماسازی اما بسیار پیچیده‌تر است. ساخت هواپیما کاملاً انحصاری است. شرکت‌های سازنده حاضر نیستند طرح‌های خود را به‌آسانی به کسی واگذار کنند. ازجمله این سازندگان بوئینگ و ایرباس هستند که مونتاژ هواپیماهایشان را در خارج از مرزهایشان به کسی واگذار نمی‌کنند. البته، ایجاد کارخانه‌های این دو کمپانی در چین، به دلیل نیروی کار ارزان و سرعت تحویل هواپیماها به مشتریان آسیایی کاملاً عاقلانه است؛ اما هیچ هواپیماسازی حاضر نیست حتی مونتاژ هواپیماهایش را به کشور بیگانه بسپارد. کشورهایی که تازه به این صنعت پیوسته‌اند نیز به‌سختی و مصیبت در حال ساخت هواپیماهای خود هستند.

 

کشور روسیه که در صنعت هواپیماسازی نظامی بسیار توسعه یافته است، ازنظر ساخت هواپیماهای تجاری به شریکان غربی خود نیاز مبرم دارد. سوخو سوپرجت ۱۰۰ و ایرکوت امسی ۲۱ دو هواپیمای مسافربری روسی هستند که فقط در کشور روسیه مونتاژ شده یا مونتاژ خواهند شد و بیشتر قطعات آنها از کشورهای اروپایی و آمریکایی خریده می‌شود. وضعیت کشور چین به‌مراتب بدتر است. کشور چین برای خلأ تجربیات خود مجبور است با شرکت‌های روسیه، تعامل بسیار نزدیک داشته باشند. کشورهایی که معمولاً ایدئولوژی‌های نزدیک به هم دارند، رازهای خود را با هم در میان می‌گذرانند؛ اما بد نیست بدانید که ایدئولوژی یکسان هم نمی‌تواند به ساخت یک هواپیمای خوب منتهی شود.‌

 

چینی‌ها هم برای ساخت هواپیمای باریک‌پیکر خود به نام کماک ایآرجی از قطعات غربی و آمریکایی بهره می‌برند و تقریباً در کشورشان مونتاژ می‌کنند. از این هواپیما فعلاً ۱۲ فروند ساخته شده است که همگی مشتریان داخلی داشته است. کماک هم مانند سوخو و ایرکوت احتمالاً هرگز نخواهد توانست، در بازارهای جهانی چنان‌که باید سری بلند کند؛ زیرا صنعت هواپیماسازی و قطعه هواپیما در انحصار کشورهای غربی است و آنها حاضر نیستند این فنّاوری را حتی با رقم‌های سرسام‌آور واگذار کنند، زیرا به نابودی انحصار و بازار انحصاری خودشان منجر خواهد شد. با صحبت‌هایی که شد، به نظر می‌رسد اوکراین، کشوری که می‌خواسته در گذشته به ما لطفی کرده باشد و هواپیماسازی را به ما یاد دهد، نه‌تنها این کار را نکرده، بلکه کارشناسان ما را سرگرم ساخت و مونتاژ هواپیمایی با ناکارآمدی فوق‌العاده و بازدهی بسیار پایین کرده است.

 

دلیل این موضوع حوادث مرگباری است که در دوره بهره‌برداری از این هواپیما به چشم می‌خورد. این هواپیما از آغاز معرفی به جامعه جهانی تاکنون، پنج حادثه جدی داشته است که از این پنج حادثه چهار مورد آن در کشور ما رخ داده است و سه مورد از این چهار مورد هم هواپیماهای مونتاژ شده ایران ۱۴۰ بوده‌اند. به‌هیچ‌وجه نمی‌خواهیم کارشناسان برجسته شرکت هواپیماسازی ایران را زیر سؤال ببریم. مسلماً، ساخت چنین هواپیمایی تابع دستورالعمل‌های پیچیده‌ای بوده است که تلاش محققان، کارشناسان و کارگران ایرانی بر ما پوشیده نیست. مشکل از جای دیگر آب می‌خورد. کشور ما اولاً هنوز به جایگاهی نرسیده است که قطعات سنگین هوانوردی را طراحی، تولید و مونتاژ کند.

 

حقیقت این است که کشور ما در همین روزگار، در ساخت قطعات خودرو به دلیل تحریم‌ها به مشکل برخورده است، چه برسد به طراحی، ساخت یا مونتاژ یک هواپیمای مسافربری تجاری. دوم، طرحی است که به کشور ما داده شده است؛ طرح مونتاژ و ساخت یک هواپیمای تجاری با موتور توربوپراپ شرقی. این هواپیما در سال ۲۰۰۲ معرفی شد و درمجموع ۳۵ عدد از آن هم ساخته شد، اما ساخت آن با اقبال حتی داخلی هم مواجه نشد و امروز که در سال ۲۰۱۹ قرار داریم، تنها یک فروند از آن در حال بهره‌برداری است.


پس به‌راحتی متوجه می‌شویم که طرحی که به کشور ما پیشنهاد شده بود، فاقد کیفیت لازم برای بقا و بهره‌برداری ایمن و کارآمد بوده است. حال که زمزمه بازگشت این قاتل اوکراینی به گوش میرسد، می‌توانیم به چند نکته اشاره کنیم. اتفاقاً، این هواپیما برای گشتزنی هوایی نظامی و همچنین کارگوی سبک، هواپیمای نسبتاً خوبی است. از این هواپیما می‌توان برای این دو مورد استفاده کرد. با توجه به اینکه ما هواپیمای گشت هوایی نظامی در ایران کم داریم و همچنین، نیاز به وجود هواپیمای کارگوی سبک، به شدت در کشور حس می‌شود، از این هواپیما می‌توان بهره برد.

 

اما پیشنهاد می‌شود برای همین دو نوع کاربری هم این هواپیما در کشور مونتاژ نشود و از مدل آماده آن استفاده شود. همچنین، اگر قرار بر حضور دوباره این هواپیماها در آسمان ایران شد، موتور آن باید به موتوری قوی‌تر تبدیل شود. تقریباً در تمام پنج حادثه جدی این هواپیما، ضعیف بودن و ناکارآمدی موتور در گزارش‌ها موجود است.


موتور این هواپیما از نوع کلیموف تیویسه است که به نظر می‌رسد، برای این هواپیما کمی ضعیف باشد. همچنین، برای مدل‌های تجاری مسافری این نوع هواپیماها که به‌راحتی می‌توانند مسافر کمی جابه‌جا کنند و رونق فرودگاه‌های محلی را به ارمغان آورند، توصیه به مونتاژ هواپیماهای خارجی نمی‌شود و در عوض، می‌توان آنها را مستقیماً از کارخانه سازنده خریداری کرد.

 

درحال‌حاضر، بهترین هواپیمای توربوپراپ در ایران، ای‌تی‌آرهایی است که مدل‌های قدیمی‌تر آن در اختیار هواپیمایی آسمان و مدل‌های جدیدتر آن در اختیار هما است. همچنین، رقیب این هواپیما بمباردیر دش ۸ است که کانادایی و به نظر هواپیمای خوبی است. همچنین، هواپیمای توربوپراپ چینی است که نسبتاً مشتریان خوبی را از آن خود کرده است و توسط شرکت شیان / ژیان در چین ساخته می‌شود.


این هواپیما در سال ۲۰۱۰ معرفی شد و درحال حاضر ۱۸ فروند از آن ساخته شده است و بیش از ۳۰۰ سفارش برای ساخت آن وجود دارد. هرکدام از این سه هواپیمای منطقه‌ای، چه به‌صورت آماده تحویل از کارخانه و چه به‌صورت تحویل دست‌دوم با سیکل پروازی پایین، بسیار مناسب‌تر از هواپیماهایی است که در کشور خودمان مونتاژ و ساخته می‌شوند.  در عوض، برای مدل سبک حمل‌ونقلی و گشت هوایی نظامی، استفاده از هواپیماهای توربوپراپ شرقی و نه الزاماً آنتونوف ۱۴۰ می‌توان بهره برد.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
عنوان صفحه‌ها
نظرسنجی